هنر و انديشه

پيك

 

تحليل ناصر تقوائی از

چگونگی برداشت هنر خلاق سينما از شرايط فرهنگ ملی

ناصر تقوايي كارگردان سينماي ايران هنر را به سه گونه “محلي“،“وطني“،“ملي“ تقسيم كرد و گفت: هنر ملي مسايل بومي جامعه خود را به گونه‌اي مطرح مي‌كند تا همه مردم دنيا بتوانند با آن ارتباط برقرار كنند. به گزارش خبرنگار سرويس سينماي ايسنا ، كارگردان فيلم “كاغذ بي خط“ كه در مراسم “نكوداشت يك همت” از بزرگداشت فرهاد مهرانفر در مجتمع‌ خاتم‌الانبيا رشت سخن مي‌گفت: هنر محلي را هنري ناميد كه با توجه به مقتضيات محلي شكل گرفته و هنر “وطني“ را هنري ناخلف توصيف كرد كه قابليت صادر شدن را ندارد. وي تاكيد كرد:در “هند” تنها يك هنرمند ملي به نام “ساتيا جيت راي” وجود دارد. اگر چه او بومي‌ترين فيلم‌ها را ساخته ولي به راحتي و با هوشمندي تمام خصوصيات فرهنگ عجيب و غريب هنر را به گونه‌اي مطرح كرده كه من ايراني متوجه مي‌شوم. ناصر تقوايي، از فيلمسازان جوان ايراني خواست كه در ابتدا مسايل بومي و منطقه‌اي خود را بشناسند و آنها را به گونه‌اي بيان كنند كه غريبه‌ها بتوانند با آن ارتباط برقرار كنند. ناصر تقوايي گفت:جامعه ايران، يك جامعه با فرهنگ‌ها و زبان‌هاي متنوع است و اين يك موهبت است و اگر اين تنوع فرهنگي باعث نارسايي شده به اين خاطر است كه ما كم كاري كرده‌ايم. كارگردان فيلم “ناخدا خورشيد“ با طرح اين پرسش كه چطور شاعري از شمال، آنچنان تحولي بزرگ در شعر ايران ايجاد كرد گفت:او چنان تسلطي به فرهنگ ايران داشت كه كاري را كه مشروطه نتوانست در ايران انجام دهد را انجام داد . نيما تجدد را به ايران آورد و سليقه مردم را تغيير داد و اين تنها به خاطر تسلط فرهنگي او بود. تقوايي تاكيد كرد: با عدم توجه به گوش‌هاي خودمان و منع كردن تحصيلات به زبان بومي، به فرهنگ خودمان صدمه زده‌ايم. وي خاطر نشان كرد : اگراز گويش‌هاي محلي خودمان بهتر استفاده مي‌كرديم زبان فارسي غناي بهتري براي بيان مقصودش داشت. به گفته‌ي تقوايي موفق‌ترين فيلمسازان همواره كساني بوده‌اند كه از سرزمين خود شروع كرده‌اند چون با جزييات فرهنگ مردم خود آشنا هستند و همين جزييات است كه هنر سينما را مي‌سازد. به گزارش ايسنا، وي افزود: متاسفانه بعضي فيلمسازان متعدد شهرستاني ناچار شدند به تهران بيايند و متاسفانه هويت و اصالت خود را از دست دادند. تقوايي با اشاره به نابودي رسم كهن ايراني گفت: عدم فهم ما باعث نابودي اين رسوم شده است فيلمسازان وقتي آنها را به ما مي‌شناسانند در حقيقت لذتي دوباره به ما دست مي‌دهد و ما از زاويه‌اي ديگر به دنياي خودمان نگاه مي‌كنيم. كارگردان فيلم اي ايران با انتقاد از شناخت ناكافي بعضي از فيلمسازان ايراني از جغرافياي محلي گفت: در سريالهاي تاريخي تلويزيوني، زندان‌هاي بصره را در زيرزمين نشان مي‌دهند در حالي كه در بصره اگر دو متر زمين را حفر كنيم به نفت مي‌رسيم و ديگر نمي‌توان زيرزمين بوجود آورد. وي با انتقاد ضمني از كساني كه مي‌گويند مشكل اصلي سينماي ايران ضعف فيلمنامه است گفت: ممكن است مشكل اصلي سينماي ايران اين مسئله باشد ولي همين گويندگان هستند كه گاهي جلوي ساخته شدن بسياري از فيلمنامه‌ها را مي‌گيرند. تقوايي با تمجيد از نويسندگان ادبيات ايران گفت : هر كدام از اين نويسندگان متعلق به منطقه‌اي از كشور هستند و به خوبي توانسته‌اند گويش‌هاي محلي شخصيت‌هاي خود را نوشته و به مخاطب عرضه كنند اين آثار در هر جاي ايران كه خوانده شود با خواننده ارتباط برقرار مي‌كند ولي در سينماي ما چنين اتفاقي نيفتاده است و در اين زمينه با مشكل مواجه است. وي يكي از عوامل موفقيت فيلمسازان برجسته ايراني را ايجاد فرم‌ها يا ساختارهاي روايي ايراني به همراه محتواي ايراني عنوان كرد و گفت: خيلي از اين ساختارها هم اكنون باب شده و جوانان فيلمساز از آن استقبال مي‌كنند تقوايي سينماي فولكور را سينماي عنوان كرد كه كمتر در اين زمينه تجربه شده است. به گزارش خبرنگار ايسنا، فرهاد مهرانفر نيز در اين مراسم نسل خود را نسل شكست خورده توصيف كرد كه زباني براي تفاهم يكديگر وجود نداشت. وي همين امر را يكي از دلايلي دانست كه باعث شد به شهر خود برگردد سعي كند و به تعريف دوباره اي از مفاهيم دست پيدا كند. زاون قوكاسيان منتقد پيشكسوت سينما نيز در اين مراسم با تمجيد از سينماي فرهاد مهرانفر گفت: او همواره در فيلم‌هايش دغدغه قوم شناسي و مردم شناسي داشته است. ماندن او در استان گيلان خود يك ويژگي است. وي افزود: بسياري از فيلمسازان شهرستاني به تهران آمدند و در آن حل شدند و مثل بقيه فيلمسازان فيلم ساختند و اين مقاومت و پايداري و استقاومت مهرانفر بسيار قابل اعتناست. گفتني است در پايان اين مراسم عنوان شد كه با مساعدت مسوولان استان گيلان در آينده تمامي فيلم‌هاي فرهاد مهرانفر در شهرهاي استان گيلان اكران خواهد شد . پيش از اين هيچ فيلمي از مهرانفر در اين استان اكران نشده است.