لويی ژوانه، رييس گروه کاری گزارشگران سازمان ملل متحد که برای رسيدگی به وضعيت بازداشت های خودسرانه به ايران سفر کرده بود، در مصاحبه با بی بی سی به سوالاتی در مورد ماموريت اين هيات پاسخ داد. ز آقای ژوانه در مورد اميدهای اوليه و پرسش هايی که قبل از سفر به ايران برای هيات مطرح بود، سوال شد.

رييس هيات گروه کاری گزارشگران سازمان ملل گفت که اولويت اول هيات اين بود که ببيند مقامات ايرانی تا چه حد در عمل به وعده همکاری با هيات عمل خواهند کرد.

 وی تصريح کرد که "اهداف اصلی ما ديدار از زندان های ايران و زندانيانی بود که مايل به ملاقات با آنان بوديم و اينکه بتوانيم به طور خصوصی در مورد وضعيت بازداشت اين زندانيان با آنان صحبت کنيم" و افزود که "اين خواسته ما در تمام زندان هايی که از آنها ديدار کرديم برآورده شد."

از آقای ژوانه در مورد نحوه همکاری مقامات ايران با ماموريت هيات سوال شد.

وی گفت "من کلا عادت ندارم که از مردم تعريف های خوب و بد بکنم، ولی می توان گفت که، به عنوان مثال، از همه مکان هايی که مايل بوديم ديدن کرديم و با کسانی که می خواستيم، ملاقات کرديم."

رييس هيات اعزامی سازمان ملل به ايران افزود که "حتی در لحظات آخر به ما اجازه دادند با يکی از زندانيان تندرو که در زندان نظامی محبوس بود ديدار کنيم و به خصوص موفق شديم بند جنجال برانگيز و معروف 209 زندان اوين را هم مورد بازديد قرار دهيم."

به گفته آقای ژوانه، اعضای هيات توانستند از ده ها سلول انفرادی هم که قبلا کسی موفق به ديدن آنها نشده بود، بازديد کنند.

ملاقات با زندانيان

در مورد تعيين زندانيانی که هيات مايل به ملاقات با آنان بود، آقای ژوانه گفت که قبل از سفر به ايران، هيات فهرستی از زندانيان سياسی را که قطعا در صدد مصاحبه با آنان بود، تهيه کرده بود و عکس آنان را نيز همراه خود داشت.

وی افزود "ما وارد زندان می شديم و به افراد اشاره می کرديم و می گفتيم که می خواهيم اين يا آن فرد را ببينيم و به طور غير منتظره در خواست می کرديم که با آنان مثلا در گوشه يک راهرو، در دستشويی، در حمام و يا مثلا کنار استخر مصاحبه کنيم.

سوال شد به عنوان مثال، با زندانيان سياسی حساسی مانند آقايان عبدی، زرافشان و افشاری به چه صورتی ديدار شد و آيا در مورد اين گروه از زندانيان، مشکلی پديد نيامد؟

آقای ژوانه در مورد اين گروه از زندانيان گفت "از ابتدا ما به تفاهم رسيده بوديم که درلحظه آخر جای مصاحبه و زندانی مورد نظر را اعلام کنيم، و البته نمی خواستيم با آنان در داخل سلول يا دفتر مسوولان صحبت کنيم زيرا بايد اطمينان خاطر پيدا می کرديم که با زندانی تنها هستيم."

وی افزود که به اين ترتيب هيات موفق شد با تک تک اين افراد، ولو برای يک ساعت هم شده، به طور خصوصی مصاحبه کند.

آقای ژوانه افزود "اگر مسوولان زندان بهانه می آوردند که مثلا امروز اين در باز نيست و يا اين زندانی در دسترس نيست، ما اصرار می ورزيديم که جای ديگری او را ببينيم، و برای حصول اطمينان از اين که با فرد مورد نظر ملاقات می کنيم، عکس آنان را همراه داشتيم و به آن مراجعه می کرديم."

از رييس هيات گزارشگران سازمان ملل سوال شد که آيا زندانيانی که با آنان مصاحبه شد، موضوع يا مطلب خاص و محرمانه ای را هم با هيات مطرح کردند؟

وی گفت "اگر هم موضوع محرمانه ای مطرح شده باشد، حتما برای اين نبوده است که من برای شما آن را تکرار کنم و چنين نخواهم کرد"در عين حال، آقای ژوانه يادآور شد که ماموريت هيات صرفا و منحصرا برای بررسی جنبه های قضايی بازداشت ها و علت زندانی شدن افراد بوده است.

وی تاکيد کرد که "اگر هم زندانيان در نظر داشتند در مورد رفتار ماموران با زندانيان يا فشار بر آنان يا وضعيتشان در سلول ها صحبتی کنند، ما ناگزير بوديم به آنان يادآور شويم که تحقيقات ما فقط در مورد نحوه و علت بازداشت افراد صورت می گيرد و خود ما هم سعی داشتيم از طرح سوال هايی در باره جنبه های ديگر خودداری کنيم.

در عين حال، آقای ژوانه اضافه کرد که "از ظاهر کسانی که ما با آنها ملاقات کرديم به نظر نمی آمد که مورد شکنجه قرار گرفته باشند، هرچند مشکل در اين بود که به محض اينکه ما سر صحبت را با آنان باز می کرديم، آنان مايل بودند در مورد وضعيت محاکمه و نحوه وکالت و طرح دفاعيات خود در دادگاه و مشکلات ديگر با ما گفتگو کنند."

ماموريت در شهرستانها

از رييس هيات کاری گزارشگران سازمان ملل در مورد سفر تحقيقاتی آنان به شهرهای ديگری غير از تهران سوال شد.

وی گفت "ما در سفر به شهرستان شيراز اولويت اول را به مساله متهمين پرونده يهوديان داديم، از يک طرف به اين دليل که بازداشت و زندانی کردن آنان خودسرانه به نظر می رسيد، و از سوی ديگر، در مجموع می خواستيم مطمئن شويم که کسانی که ادعا شده بود آزاد شده اند، واقعا آزاد شده و مايل بوديم ببينيم که وضعيت آنان به چه صورتی است.

وی گفت که اعضای هيات با تعدادی از زندانيان آزاد شده در خانه های آنان ديدار کرد و از وضعيت آنان و ديگران در زندان سوالاتی به عمل آمد.

وی گفت "دقيقا نمی توانم بگويم، اما اميدواريم که کميسيون حقوق بشر اسلامی ايران ، که ما درخواست های خود را از طريق آن مطرح کرده ايم، تا اوايل ماه آوريل به سوالات ما پاسخ دهند."

وی گفت مهم ترين موردی که هيات در باره آن تذکر داده و جدا اصرار داشته به آن رسيدگی شود روال قضايی در ايران بوده است.

آقای ژوانه تصريح کرد که "روال دادرسی قضايی ايران نيازمند اصلاحات بنيادی است زيرا در محاکمات ايران، به نظر می رسد که وظايف بازجو، قاضی و دادستان را يک فرد واحد ايفا می کند که عملا نقشی مشابه کلانترهای ادوار گذشته را برعهده دارد."

وی گفت که "چنين وضعيتی مغاير آيين دادرسی بين المللی است زيرا در محاکمات لازم است يک نفر قاضی باشد و فرد ديگری به عنوان دادستان در دادگاه حاضر شود."

به گفته آقای ژوانه، هيات از مقامات ايرانی خواسته است اطمينان دهند که اين روش بازداشت و محاکمه تغيير خواهد يافت.

وی گفت "اکثر زندانيانی هم که ما با آنان ملاقات کرديم به همين شيوه بازداشت و محاکمه شده بودند و می توان گفت که برخورد قضايی با آنان منصفانه نبوده است."

ارايه گزارش

در مورد زمان انتشار گزارش بازديد هيات از ايران، آقای ژوانه گفت "قرار است گزارش کامل از ماموريت و يافته های سفر هيات کاری سازمان ملل به ايران بعد از تاييد در نشست آينده اعضای هيات، که با حضور بيست و چهار يا بيست و پنج کارشناس و صاحبنظر ايرانی صورت می گيرد، اوايل ژوئن حاضر شود اما گزارش مقدماتی ما در ماه آوريل به کميسيون حقوق بشر سازمان ملل تسليم می شود."

از رييس هيات گزارشگران در مورد اجتماع صدها نفر در برابر هتل لاله تهران به منظور ملاقات با هيات سوال شد.

اين افراد می گفتند که اقوام و آشنايان فعالان سياسی و زندانيان بودند و بعدا گزارش شد تعدادی از آنان به دليل حضور در برابر هتل لاله بازداشت شده اند.

آقای ژوانه گفت "متاسفانه آنان به دليل اطلاعات غلط دو بار اول که در مقابل هتل اجتماع کردند، در زمانی بود که ما در تهران نبوديم و در هرحال، از آنجا که قرارهای ملاقاتمان را پيشاپيش تنظيم کرده بوديم، نمی توانستيم با آنان ملاقات کنيم و شايد هم آنان تصور می کردند که از ملاقات ما با آنان جلوگيری به عمل آمده است."

در عين حال، وی گفت که از اينکه اين افراد اجازه حضور درهتل را داشتند يا نه، اطلاعی نداشته است.
با اينهمه، رييس هيات گزارشگران سازمان ملل وعده داد که در گزارش خود خواهد گفت که هيات موفق نشد بسياری از آنان را ملاقات کند.

وی گفت "البته من شخصا با تعداد زيادی از افرادی که به هتل مراجعه کردند ديدار و صحبت کردم و همين باعث شده بود که ما از صبح خيلی زود تا نيمه های شب مشغول باشيم."

آقای ژوانه ضمنا تاکيد کرد که در مورد ملاقات با افراد اين مشکل هم وجود داشت که اکثر آنان تنها به زبان فارسی آشنايی داشتند.

وی گفت "مترجم هايی که ما همراه داشتيم تا چهارده ساعت در روز کار کرده و امکان آن را نداشتند که در جلسات جداگانه با افراد بيشتری حضور داشته باشند."

رييس گروه کاری سازمان ملل در مورد استفاده از مترجمان گفت که اين افراد مترجمان رسمی سازمان ملل بودند و از خارج هيات را همراهی می کردند.

وی گفت اين مترجمان به اين دليل انتخاب شده بودند که هيات مايل بود اطمينان داشته باشد که "خواهيم توانست صد درصد به آنان اعتماد کنيم و از مترجمان محلی استفاده نکرديم."

بازداشت در برابر هتل لاله

از لويی ژوانه سوال شد که آيا اطلاع دارد که بر سر افرادی که در روزهای آخر اقامت هيات در ايران در برابر هتل لاله بازداشت شده بودند، چه آمده است؟

وی جواب داد "در ساعات آخر قبل از ترک ايران، يکی از مقامات ارشد قوه قضاييه تهران به من شخصا قول داد که همه اين افراد آزاد شده يا آزاد خواهند شد."

آقای ژوانه افزود "در آن زمان، پنج نفر هنوز در زندان بودند و به ما قول داده شد که پس از بازجويی، آنان هم آزاد شوند هرچند که مقامات به من گفتند که تعدادی از اين افراد از خويشان و آشنايان زندانيان نبوده اند."

در مورد پيگيری احتمال بازداشت اين افراد، رييس گروه گزارشگران سازمان ملل گفت "بعدا هم من هرچه جستجو کردم، هيچکس از نام شخصی را که هنوز در زندان باشد آگاهی نداشت و البته اگر ادعا شود که کسانی در زندان به سر می برند، لازم است نام آنان به اطلاع ما برسد، بخصوص اينکه در لحظات آخر ماموريتمان در ايران با مقامات دولتی، اين قرار را گذاشتم که بتوانم موارد مختلف را پيگيری کنم که البته چنين هم خواهم کرد."

در مورد دشواری های ماموريت خود در تهران، آقای ژوانه گفت "می دانيد که من در وضعيت بسيار حساس و دشواری قرار دارم زيرا تشخيص اينکه چه کسی حقيقت را می گويد و چه کسی دروغ می گويد، بسيار سخت است و من حتی برای حصول اطمينان نقشه زندان ها و ساختمان ها و تصوير افراد را هم همراه برده بودم که کسی نتواند مرا گمراه کند.

وی در عين حال افزود که اين يکصد و بيستمين زندانی بود که من در عمرم از آن بازديد کرده ام و در نتيجه، تجربه و آمادگی آن را داشتم که به نحوی عمل کنم که به سادگی گمراه نشوم."

از لويی ژوانه در مورد اعزام هيات های بعدی سازمان ملل به ايران سوال شد.

 گفت که "هيات های بعدی در دو گروه برای رسيدگی به موارد ناپديد شدن افراد و موارد احتمالی شکنجه به ايران خواهند رفت ولی از زمان دقيق اعزام اين هيات ها اطلاعی ندارم."