pyknet - هنر و انديشه

مجلس طرحی را در دستور دارد كه به موجب آن وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اجازه خواهد داشت برخی از آثار هنری موزه‌ ای كه امكان استفاده در داخل كشور ندارند را در جهان به مزايده بگذارد.
دكتر سيد مهدی حسينی - هنرمند نقاش و عضو هيات علمی و رئيس دانشگاه هنر - در اين‌باره گفت:

اين خبر غم‌انگيز‌ترين خبری است كه شنيدم و در روزنامه‌ها خواندم. مي‌خواستم در كنار اين خبر، نوار سياه تسليت نصبت كرده ، برای تصميم‌گيرندگان آن بفرستم.
بسياری از آثار استادان ايرانی همچون صنيع‌الملك، آقاصادق و ديگرانی كه آثارشان زمانی در موزه نگارستان به نمايش درآمده بود، با عبارتی كه در خبرها آمده، فعلا نمي‌توانند به نمايش درآيند، بنابراين بايد از ايران خارج شوند. به اين ترتيب ميراث فرهنگی ما به تاراج خواهد رفت.
عضو پيوسته فرهنگستان هنر تاكيد كرد: كسانی كه چنين تصميم‌گيريهايی مي‌كنند ، يك بار در ذهن خود تجسم كنند كه آيا سياست‌گذاران فرهنگی در اروپا می توانند تصميم بگيرند كه ميراث فرهنگی خود را بدهند و در مقابل چيزی دريافت كنند؟ آنها حتا برای يك مو و نخ فرهنگ گذشته‌‌شان اگر به جا مانده باشد، ارزش قائل‌اند، حفظ مي‌كنند و كار را به قضاوت ديوانهای بين‌المللی مي‌كشانند.
دوستی مي‌گفت، بنابراين اثر رنوار پر، آثار دوره قاجار پر، آثار صنيع‌الملك پر، آثار آقاصادق پر. مي‌گويم اين پرپر شدن‌ها وسيع‌تر و گسترده‌تر خواهد شد.
دكتر عطاالله اميدوار ـ هنرمند معمار و عكاس - نيز در اين باره گفت:

مهمترين گنجينه هنری از نظر ريالی و بين المللی در مملكت، بعد از موزه‌ جواهرات ملی، موزه هنرهای معاصر است كه از بدو انقلاب، دلالان بين‌المللی برای بردن آن صف كشيده‌اند.
ايران مهد تمدن و هنر است و در زيرزمين ‌موزه‌های ما تصاوير و مجسمه‌هايی است كه قابل رويت برای زمان فعلی نيست ، اما به عنوان بزرگترين اثر هنری نگهداری مي‌شوند. پيش از انقلاب آثاری به همت افزايش قيمت نفت و وجود كارشناسان خوب به پايين‌ترين قيمت در حراجهای بين‌المللی كه ناشی از فقر اقتصادی آنها بود،‌ خريداری شد و تا به حال با وجود اوضاع ناهمگون سالهای گذشته به خوبی از اين آثار نگهداری شده است.
اجرای اين طرح نوعی نقشه از سوی دلالان برای خالی كردن گنجينه هنر ايران است. اولين بار كاری شبيه به اين توسط دلالان بين‌المللی انجام شد كه طی آن شاهنامه “هوتن“ را با يك تابلوی “كونين“ معاوضه كردند. در صورتيكه قيمت آنها بسيار تفاوت داشت. اين شاهنامه كه جزو بهترين آثار هنری ايران است را مي‌توانستيم آن زمان با وجود تعداد برگ‌های كم آن با دويست ميليون تومان خريداری كنيم و حتی اعلام كرديم كه اين شاهنامه هر جا بفروش رود توسط ايران با هر قيمتی، به هر حال خريداری خواهد شد.
بايد سعی كنيم آنچه را كه داريم، نگهداری كنيم ؛ اما متاسفانه ما هيچگونه كارشناس هنری در جنبه‌های بازاريابی ومواردی از اين دست، بخصوص در هنر مدرن نداريم.
اميدوار افزود: تعدادی كار در موزه داريم كه از زمان گذشته خارجي‌ها منتظر به چنگ آوردن آنها بودند ؛ يكی كار “رنوآر” (بزرگترين نقاش مدرن جهان) و ديگری اثر “آندره درن“ و همچنين اثری فرش‌مانند از دسن‌های پيكاسوست. اينها جزو سرمايه‌های ملی ماست و مطمئنم اين مصوبه‌ای كه از مجلس گذشت ، چيزی غير از برنامه‌ريزی برای فروش اين دو سه تابلو نيست.
اين هنرمند معمار با ابراز نگرانی بسيار از خارج شدن سرمايه‌های مملكت گفت: كار به جائی كشيده كه ما حالا چيزهائی كه ديگر در اختيار نداريم را مي‌توانيم از طريق اينترنت ببينيم.
اميدوار از موارد قرض دادن كارها برای مدتی به موزه‌های مختلف ياد كرد و افزود: يك كار آندره‌ درن حدود 5 يا 6 سال پيش با وساطت سفارت فرانسه از ما قرض گرفته شد و در يكی از موزه‌های پاريس به مدت سه ماه به نمايش درآمد.
وی تصريح كرد: با وجود انسانهای بي‌اطلاع در هنر مدرن نبايد فريب خورده و اجازه دهيم آمد و شدهای دلالان بين‌المللی و برگزاری ميهماني‌ها باعث بيرون كشيدن آثار از دست ما شود.
صلاح نيست به اين راحتی آثار ارزشمند موجود را از دست بدهيم؛ در حاليكه با جای گرفتن اين آثار در كشورمان علاوه بر بالا رفتن قيمت آنها ، نام ايران به عنوان مكانی كه اين تابلوها در آنجا نگهداری مي‌شود در كتابها ثبت خواهد شد.
من از تمامی افراد فرهنگی متفكر در امور كشور تقاضا دارم حتي‌المقدور از انجام چنين كاری جلوگيری شود.
دكتر عبدالمجيد حسينی راد ـ استاد هنرهای تجسمی دانشگاه تهران - نيز در اين باره گفت: يك تعداد آثار نه تنها در موزه هنرهای معاصر كه در جاهای ديگر هم احتمالا قابل نمايش در جامعه هنری ما نيستند. بهترين راه اين است كه اين آثار به قيمت كارشناسی شده جهانی معاوضه يا فروخته شوند و بعد متناسب با درآمد حاصل از فروش آنها آثاری جهانی - غيرايرانی - با نظر كارشناسی متخصصان خريدای شود كه بتواند در آينده به عنوان يك سرمايه در گنجينه هنری ايران نگهداری شود.
اگر بتوانيم اين آثار را با آثار موزه‌يی همطراز آنها در دنيا كه بتواند در جامعه ما هم مورد استفاده قرار بگيرد معاوضه كنيم خوب است. به شرط آنكه با نظارت و كارشناسان هنرهای تجسمی صورت پذيرد. بنابراين اين كار هيات و آيين‌نامه خاصی مي‌خواهد. فرهنگستان هنر و مركز هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مي‌توانند در تدوين آن نقش عمده‌ای ايفا كنند.
از آنجا كه برخی از آثار نقاشی موجود در ايران قابل نمايش نيستند، ممكن است حتا به خاطر شرايط نامناسب نگهداری از بين بروند. آثارموزه‌ ای با ارايه ارزش پيدا مي‌كنند. يعنی اگر يك اثر داشته باشيد كه بتواند در نمايشگاهها و موزه‌های دنيا عرضه شود ارزش افزوده پيدا مي‌كند. اما اگر اثری در جايی نگهداری شده و به دنيا عرضه نشود نمي‌تواند بازار خود را پيدا كرده و حتا به فراموشی سپرده مي‌شود؛ از طرفی و به لحاظ ايمنی هم آسيب خواهد ديد.
عضو فرهنگستان هنر در پايان اذعان داشت: معاوضه، راه درست‌تری است ؛ تا فروش.
ادهم ضرغام ـ هنرمند نقاش و مدرس ديگر دانشكده هنرها ی زيبای دانشگاه تهران ـ نيز گفت: اگر اين كار به صورت معاوضه با آثار موزه‌ ای دنيا باشد، به عنوان يك پيشنهاد خوب است. به اين ترتيب مي‌توان آثار با ارزش كه از ايران به يغما برده شده را بازگرداند.
وی با اشاره به معاوضه شاهنامه شاه طهماسبی و كارشناسی در اين امر گفت: احتمالا كارشناسي‌شان در حد آشنا، دوست و رفيق بوده است؛ درحاليكه اهل فن بايد اظهار نظر كنند و مسايل رفاقتی كنار گذاشته شود، چرا كه مساله نفع و حيثيت مملكت ايران در ميان است.
اگر به راستی چنين كارشناسی صحت داشته باشد، چه اشكالی دارد اين معاوضه صورت بگيرد، اما به شرطی كه به راستی با كارشناسی باشد.
ايرج اسكندری - هنرمند نقاش - نيز با بيان مخالفت خود با چنين طرحی تاكيد كرد: اين طرح ضد فرهنگی است، تصويب آن به نوعی هدر دادن سرمايه‌های ملی ما محسوب مي‌شود. فرهنگستان هنر و شورای عالی انقلاب فرهنگی بايد با اين طرح مقابله كرده و مخالفت خود را اعلام كنند. كسی حق ندارد آثار فرهنگی متعلق اين مرز بوم را به تاراج بگذ ارد، مگر اينكه مطمئن باشد چند برابر آن‌را بدست خواهيم آورد.
وی با اشاره به معاوضه شاهنامه شاه طهماسبی، عنوان كرد: من با آن كار هم مخالف بودم كه يك اثر هنری متعلق به موزه و ايران حتا اگر خالق اثر خارجی باشد، داده شود. اينكه بتوانيم آثاری را بفروشيم و در عوض پولی بدست آوريم، درست نيست. مي‌توان پول را بدست آورد ؛ اما اثر هنری را نمي‌شود توليد كرد.
عضو پيوسته فرهنگستان هنر با تاكيد دوباره بر ضد فرهنگی بودن طرح ، آنرا مقدمه‌ای برای به نوعی غارت گنجينه‌ای گران‌بها دانست و عنوان كرد: متاسفم و معتقدم كار درستی نيست.
وی با اشاره به اينكه پس از انقلاب آثار هنری كه متعلق به هنرمند معروفی باشد خريداری نشده است، يادآور شد: آنچه شنيديم درباره آثاری است كه از اين مملكت خارج شده است. برای كشوری كه داعيه انقلاب فرهنگی دارد ، روند خوبی نيست. فروش يك اثر به معنای از دست دادن اثر است ؛ گرچه بتوانيم ميليونها تومان پول بدست آوريم.
جمشيد سماواتيان، هنرمند و نقاش نيز گفت: در درجه اول بهتر است بودجه‌هايی كه قرار است به تصويب برسد، براساس حسا ب و كتاب و مرتبط با سياست كلان كشور باشد. ما هنرمندان نمي‌دانيم آنجا چه اتفاقی مي‌افتد و بودجه‌ها چه مي‌شود. از يك طرف مي‌گويند تهاجم فرهنگی هست، از طرفی هم بسيار آزاد و لجام گسيخته هر كاری كه يك عده خاص مي‌خواهند انجام مي‌دهند.
اخيرا شنيده شده كه يكسری تابلوهايی را كه دوره پيش از انقلاب از هنرمندان معروف دنيا خريده‌اند، به موزه‌های دنيا بفروشند و پول آن صرف خريد آثار هنرمندان شود. بايد همه اين كارها شورايی و با اطلاع همه هنرمندان صورت بگيرد كه در حال حاضر اين چنين نيست. در طرح تكريم هنرمندان كه بودجه‌يی اختصاص يافت حتا به خود من بودجه‌ای پيشنهاد شد كه من و يكی دو نفر ديگر از هنرمندان نرفتيم بگيريم. بايد ديد اين هزينه را چه كسانی صرف می كنند.
وی افزود: يكی ديگر از مشكلات موجود اين است كه در هنرهايی كه به‌وجود آمد (مدرن) و جريانات فرهنگی به آن سمت حركت مي‌كنند، آموزش هنرهای مدرن به درستی پيموده نشد، و به صورت سطحی، طوطي‌وار اقدام به تقليد‌های بي‌جا و نامفهوم ‌كردند.
برای حل مشكلات از مراجعه به نمايندگان مجلس مايوسم؛ چرا كه شاهديم اطلاعا ت هنری آنها متاسفانه آنقدر كم است كه مرتب صحبت‌ها را به جايی ديگر مي‌كشانند و تنها در پی مطرح كردن خود هستند.
سماواتيان اذعان داشت: تا به حال سابقه نداشته نمايندگان مجلس به اين فكر بيافتند كه به راستی هنر يكی از اركان مهم مملكت است.
آيدين آغداشلو بر اين اعتقاد است كه: خبر، جعل مطلق است؛ موزه‌ هنرهای معاصر حتا اگر بخواهد اثری را برای نمايشگاهی در خارج از كشور وام بفرستد، به امضای چند وزير نياز دارد.
وی گفت: اين كار تا به حال به جز معاوضه‌ شاهنامه‌ شاه طهماسبی با يك اثر دكونين، صورت نگرفته است. تا جايی هم كه من اطلاع دارم، شايد اين خبر از آن جا ناشی شده كه تعداد اندكی از نقاشي‌هايی كه ممكن است ارايه و عرضه‌ آن‌ها از نظر عرف اجتماعی ما اشكال داشته باشد، با نمونه‌های معادلی كه اين اشكال را ندارد، معاوضه شود.
به گفته‌ وی اين موضوع به صورت يك طرح كلی بود و تعداد اين نقاشي‌ها نيز در موزه‌ هنرهای معاصر از تعداد انگشت‌های يك دست تجاوز پيدا نمي‌كند. موزه‌ هنرهای معاصر چه در دوره‌ تصدی مديران قبلی و چه تصدی مدير فعلی اجازه چنين كاری را نه د اشته و نه خواهد داشت. چرا كه گنجينه‌ آثار خارجی موزه‌ هنرهای معاصر، جزو بيت‌المال و اموال ملی است، مثل اين است كه كسی با جواهرات سلطنتی چنين كند.
اين كارشناس هنری اذعان داشت: به طور طبيعی اگر چنين طرح در مجلس هم به تصويب برسد، از كانال‌های ديگری خواهد گذاشت تا تطابق آن با قانون اساسی محرز شود. اما اساسا اين بحث تخيلی است. اگر صحبتی از ساليان پيش در اين باره هست، حداكثر درباره‌ی ده يا پانزده اثری است كه هيچ كدام آثار مهم موزه‌يی نبوده و ممكن است از نظر نمايشی مشكل داشته باشند.


		هنر و انديشه		پيك