«اكونوميست» در آخرين شماره خود از برنامه های محافظه‌كاران جمهوری اسلامی تحت عنوان گروه «عملگرا» (هاشمی رفسنجانی و كازگزاران) از جمله اكبر هاشمی رفسنجانی، رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام، نوشت:

اكنون كمتر كسی باور مي‌كند كه آقای خاتمی قادر باشد به تعهدات جذاب خود برای آشتي‌دادن ارزش‌های اسلامی و دموكراتيك عمل كند.

به نوشته اكونوميست اتحاديه اروپا در واكنشی تدافعی به اين اتهام آمريكا كه مي‌گويد اروپا با اقدامات خود به مشروعيت رژيمی ننگين كمك مي‌كند،  معتقد است حفظ روابط با جمهوری اسلامی به اصلاح‌طلبان كمك مي‌كند به تعهدات خود عمل كنند.

اما اكونوميست با انتقاد از اتحاديه اروپا مي‌نويسد:‌ «در حالی كه اقتدار آقای خاتمی تحليل مي‌رود، پاسخ اتحاديه اروپا توخالی به‌نظر مي‌رسد».

به نوشته اين نشريه، دستاورد اصلی اتحاديه اروپا تاكنون اين بوده است كه رئيس قوه قضائيه جمهوری اسلامی را قانع كند، مجازات سنگسار را البته نه برای هميشه ممنوع، بلكه فعلاً متوقف كند. به غير از اين هيچ بهبودی در زمينه حقوق بشر كه اتحاديه اروپا آن را پيش شرطی برای تجارت و موافقت‌نامه‌های همكاری مي‌داند، مشاهده نمي‌شود.

اكونوميست ادامه مي‌دهد: «از آنجا كه بسياری از نامزدهای اصلاح‌طلب انتخابات مجلس در سال 2004 و انتخابات رياست جمهوری در سال 2005 ردصلاحيت خواهند شد، محافظه‌كاران منتظرند بارديگر قدرت را در آغوش بگيرند.» سفرای اروپايی در تهران با مهمان‌نوازی علي‌اكبر ولايتی، وزير سابق خارجه ، روبه‌رو مي‌شوند و گفته مي‌شود نماينده ايران در سازمان ملل متحد در تلاش خود برای جلب نظر اعضای ارشد كنگره آمريكا، به فرمان محافظه‌كاران عمل مي‌كند.

اين نشريه مي‌افزايد: «به‌علاوه شايعات حاكی است كه زدوبندهای مخفيانه‌ای ميان محافظه‌كاران ايران و مقام‌های آمريكايی در جريان است تا برای نوعی همكاری ميان دو كشور در دوره جنگ با عراق و پس از آن برنامه‌ريزی شود.»

به عقيده اكونوميست اصلاح‌طلبان مظنون هستند كه اين تلاش‌ها با هدايت اكبر هاشمی رفسنجانی، يك محافظه‌كار عملگرا كه در جمهوری اسلامی نقش كليدی دارد، انجام مي‌شود و تصميم پتن(كميسار امور خارجه اتحاديه اروپا) برای گفت‌وگو با رفسنجانی بحث‌برانگيز بوده است.

اكونوميست مي‌پرسد: «در حالی كه تلاش اصلاح طلبان برای رسيدن به همين هدف بارها وتو شده است. پس چرا بايد به رفسنجانی چنين اجازه‌ای داده شود؟»

به‌عقيده اين نشريه پاسخ اين پرسش در اين واقعيت نهفته است كه نظام مذهبی ايران تضعيف شده و جرج‌بوش به نحو خطرناكی مخالف اين نظام است.

به نوشته اين نشريه محافظه‌كاران مي‌گويند اگر بتوانند جرج‌بوش را آرام و قانع‌كنند، جمهوری اسلامی نجات خواهد يافت.

اكونوميست مي‌افزايد: «اما آيا عملگرايان قادر به اجرای نقشه خود خواهند بود؟ شكاكان، به عدم اعتماد ميان آقای خاتمی و آقای رفسنجانی، همچنين به مخالفت نظری بخش‌های بنيادگرای حكومت و به نفرتی كه محافظه‌كاران ايران در واشنگتن بر مي‌انگيزند، اشاره مي‌كنند.»