پنهان كاري در فعاليت‌هاي اقتصادي، علل و عوامل زيادي دارد كه مقداري از آن به عملكرد دولت و سخت‌گيري‌ها برمي‌گردد. مقداري هم به سوء استفاده‌هايي برمي‌گردد كه از رانت‌هاي قدرت شده و چون كشور ما كشوري در حال توسعه است، در آن همه نوع آسيب ايجاد مي‌شود.
جعفر گلباز نماينده‌ي مردم ساوجبلاغ و طالقان و عضو كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس شوراي اسلامي در گفت‌وگو با خبرنگار سرويس پارلماني ايسنا، با بيان اين مطلب درخصوص فعاليت‌هاي اقتصادي زيرزميني، اظهار داشت: نمي‌توان گفت واژه‌ي زيرزميني براي اقتصاد، واژه درستي است يا نه؛ فقط براي اين كه مقداري پنهان كاري را نشان مي‌دهد و از نگاه آمار و ارقام، ماليات‌ها و اين گونه مسايل، پنهان مي‌ماند، شايد تا حدي درست باشد؛ ولي به هر حال، عمده اقتصاد، زيرزميني و پنهان است.
وي گفت: اقتصادي كه دست دولت است، اقتصاد رو باز بوده و اقتصاد بازار، عمدتا با انگيزه‌هاي مختلف، زيرزميني شده است. اما اين كه فقط انگيزه‌هاي سياسي را در اين امر دخيل بدانيم درست نيست، زيرا ممكن است عوامل زيادي در آن دخيل باشد.
گلباز افزود: بخشي از مشكلي كه پيش آمده، به ديدگاه‌هاي افراد بر مي‌گردد. اوايل انقلاب، در جامعه‌ي ما افراد به دو دسته تقسيم مي‌شدند، يك دسته اقتصاد را زيربنا مي‌دانستند و اعتقاد را روبنا مي‌دانستند. آنهايي كه اقتصاد را زيربنا مي‌دانستند جذب بازار شده، تا حدودي از دستگاه‌هاي دولتي حذف شدند و به شكل گروه خيلي بزرگي در مقابل دولت ايستادند و گاهي توانستند، اهرم اقتصاد را در مقابل بسياري از قضايا به كار برند.
نماينده مردم ساوجبلاغ و طالقان تصريح كرد: دسته ديگري، اعتقاد را زيربنا و اقتصاد را حتي روبنا هم حساب نمي‌كردند، اينها انسان‌هاي پاكباخته و فداكاري بودند كه با انقلاب عجين شده و جذب جريان‌هاي انقلابي و جنگ شدند. جنگ هم، متاسفانه آنها را به كام خود كشيد و بسياري از فرهيختگان آنها شربت شهادت نوشيدند، بنابراين جامعه دچار يك شكاف و دو دستگي شد.
گلباز متذكر شد: بعضي از افراد از طبقه اول كه از وابستگان رژيم سابق و در دستگاه‌هاي دولتي بوده و ساواكي محسوب مي‌شدند، به هر تقدير، از سيستم رانده شدند و اگر چه از كشور هم خارج نشدند، بعضي‌ها يا اغلب آنها، جذب بازار آزاد شدند و از اين جا، بايد ريشه‌ها و نقطه‌هاي حركت و شروع جريانات اقتصاد پنهان را از اول انقلاب جستجو كنيم.
وي عنوان كرد: بعضي از افراد هم از قائله‌ي كوپني شدن و توزيع كالا با بعضي از ضوابط دولتي، خود را به كانون‌هاي قدرت نزديك كردند و آنها هم يك گروه اقتصادي شدند و در صحنه فعاليت كردند؛ بنابراين پنهان كاري در اقتصاد علل و عوامل زيادي دارد، و عوامل دروني و بحران‌هاي اقتصادي در آن اثر زيادي دارد.
به گفته‌ي وي، اين افراد كه بايد رد پايشان را در پنهان كاري‌هاي اقتصادي جست‌وجو كرد معتقدند، در بحران اقتصادي بايد تا رفع بحران، اقتصاد باز را اشباع كرد و توجه به اندازه‌ي نياز مردم ضرورتي ندارد.
وي افزود: به‌عنوان مثال، وقتي بحراني راه اندازي شود كه آسپرين قرار است كمياب شود، كساني هم كه آسپرين نياز ندارند، آسپرين خريداري مي‌كنند و در خانه‌ها نگه مي‌دارند تا بتوانند در زمان كمبود، پاسخگو باشند. بنابراين اين موضوع به شكل گسترده‌اي در تمام كالاها و بازار ما ايجاد بحران كرده است. بسياري از مردم براي رفع بحران‌ها، دنبال يك سري تجملات رفتند.
عضو كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مدعي شد: پنهان كاري در اقتصاد، علل زيادي دارد كه يك مقدار هم به عملكرد دولت بر مي‌گردد و متاسفانه در بعضي از قضايا، سخت‌گيري‌هايي و تنگ نظريها، اجازه نداد افراد به طور شفاف، فعاليت اقتصادي كنند. اين امر مقداري هم به سوء استفاده‌هايي بر مي‌گردد كه از رانت‌هاي قدرت شده، آنهايي كه حاضر نبودند نشان دهند از رانت قدرت در حوزه و عرصه‌ي اقتصادي استفاده مي‌كنند، به اين قضيه دامن زده و بحران‌هاي اقتصادي را تشديد كردند.
گلباز خاطرنشان كرد: موضوع مهمي كه نبايد از نظر دور داشت، اين است كه ما در كشوري درحال توسعه هستيم و در كشور در حال توسعه، پول، فراوان وارد اجتماع مي‌شود. وقتي پول مي‌آيد، همه نوع آسيب هم ممكن است ايجاد شود. مثل رشوه، اختلاس، فساد و اعتياد. اينها مثل علف‌هاي هرز در باغي هستند كه درختان آن در حال رشد و شكوفايي است، پس همه‌ي اين عوامل دست به دست هم داده و اقتصاد ما را معيوب و زيرزميني كردند.
وي گفت: راه مقابله با چنين فعاليت‌هايي زمان مي‌برد؛ اولا بايد اشتباهات را جبران كرد، و دولت به اقتصاد بازار اهميت داده، دولت رقيب بازار نبوده، بلكه رفيق بازار باشد و نخواهد كه براي بازار الگو باشد. اقتصاد دولتي پاسخ نمي‌دهد، بايد دولت از تصدي‌گري فاصله گرفته و به سوي ايجاد امنيت مشاغل برود و يك حاكميت خوب و سالم و شفاف براي مردم ايجاد كند. هم‌چنين بايد قدر و احترام كساني كه پولدارند و در مملكت، سالم كار مي‌كنند، دانسته شود، نبايد هر از چند گاهي اين افراد را دچار ترس و دلهره كرد، بايد براي دفاع از اقتصادي سالم اراده‌هاي جدي و محكمي پايه ريزي كرد.
نماينده مردم ساوجبلاغ و طالقان با بيان اينكه نبايد برخورد با مفاسد اقتصادي، سياسي شود، گفت: وقتي شخصي مثل شهرام جزايري را دستگير مي‌كنند، نبايد جنجال راه بياندازند، بلكه بايد او را مخفيانه، دستگير كنند، زيرا بايد سري‌ترين و محرمانه‌ترين پرونده‌ها، پرونده‌هاي اقتصادي باشند.
وي در ادامه گفت: اگر افرادي را كه خلاف و تخطي كرده‌اند، قانوني دستگير ‌مي‌كنند، بايد انتهاي قضيه، كامل شدن پرونده و روشن شدن قضايا با صدور حكم باشد. تمام اين موارد را بايد در حيطه‌ي پنهان كاري نگاه داشت و بعد راي و تصميم دادگاه به اطلاع عموم برسد، تا مردم بفهمند كه سيستم قادر است در هر ناحيه با تخلفات برخورد كند. به بياني ديگر، در جهت سالم سازي عرصه‌ها و حوزه‌هاي اقتصادي نبايد، جنجال راه انداخت.
گلباز اظهار داشت: بايد به برخي نشريات و ديگراني كه اين جنجال‌ها را به راه مي‌اندازند، فهماند كه قائله راه انداختن در اين عرصه‌ها، خشك و تر را در اقتصاد با هم مي‌سوزاند و موجب فرار سرمايه‌هاي مغزي و مالي از كشور مي‌شود. اگر بخواهيم ببينيم كه شيوه‌هاي ما درست بوده يا نه، بايد از طريق آمارگيري، ببينيم كه چقدر از پول‌ها و سرمايه‌هاي ما به دوبي، تركيه و يا كشورهاي ديگر رفته است.
عضو كميسيون امنيت ملي خاطرنشان كرد: ما در عرصه اقتصادي، كارهاي زيادي كرديم، ولي امنيت اقتصادي خوبي وجود ندارد، چون امنيت سياسي وارد عرصه‌هاي اقتصادي مي‌شود. اين‌ها را بايد مرزبندي و روشن كرد. در هر حال، چون دموكراسي را تمرين مي‌كنيم و سرعتمان زياد است، و مردم هم همه اهل اظهار نظر شده‌اند، و رسانه‌ها هم متفاوت حرف مي‌زنند، مردم هم در همه عرصه‌ها، دچار ابهاماتي شده‌اند و بالاخره اينها جزو آسيب‌هايي است كه به اين عرصه وارد مي‌شود. گرچه علي‌رغم هزينه‌هاي سنگين و هنگفتي كه متحمل مي‌شويم، آينده كشور درست و روشن خواهد بود.
گلباز يادآور شد: قطعا احزاب مي‌توانند اين زمينه‌ها را ساماندهي و امنيت‌بخشي كنند و دعواها را به عرصه اقتصادي نكشانند. اگر دعوايي كيفري، حقوقي و مالي عليه عضو حزبي مطرح مي‌شود، بايد به احزاب اطمينان داد كه اين مساله، سياسي نيست و اين عرصه‌ها قابل مناقشه و دعوا نيست، زيرا دعوا در اين زمينه‌ها، خشك و تر را با هم مي‌سوزاند